Bu içerik, sadece ezbere dayalı değil; anlamaya ve yorumlamaya yönelik sorularla öğrencilerin düşünme becerilerini de geliştiriyor. Yeni müfredatın gerektirdiği kazanımları dikkate alarak hazırlanan sorular sayesinde, öğrenciler sınavda daha özgüvenli hissediyor. Aynı zamanda öğretmenler için de ders içi tekrar ve ölçme-değerlendirme sürecinde kullanılabilecek pratik bir materyal sunuyor.
Edebiyat dersinde başarıyı artırmak isteyen 10. sınıf öğrencileri için ideal bir çalışma kaynağı olan bu yazılı hazırlık kağıdı, düzenli tekrar yapmak isteyen herkes için faydalı bir rehber niteliğinde. Sınav öncesi eksiklerini görmek, bilgilerini test etmek ve yeni müfredata uyum sağlamak isteyenler için kaçırılmayacak bir içerik.
DERSKONUM.COM ANADOLU LİSESİ 2025-2026 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 10.SINIF TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI 2.DÖNEM 1.YAZILI
.
DERSKONUM.COM ANADOLU
LİSESİ 2025-2026 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI 10.SINIF TÜRK DİLİ
VE EDEBİYATI 2.DÖNEM 1.YAZILI
10. SINIF 2. DÖNEM 1. YAZILI SORULARI ÖRNEK ÇALIŞMA
1 ve 2. soruları aşağıdaki metne göre
cevaplayınız.
Eski zamanlarda Altay dağlarının eteklerinde yaşayan bir
Türk boyu vardı. Bu boy, uzun yıllar bolluk ve huzur içinde yaşamıştı. Bir gün
gökyüzünde parlak bir yıldız belirdi. Bu yıldız, her gece aynı yere düşüyor
gibi görünüyordu. Boyun bilgesi, bunun kutsal bir işaret olduğunu söyledi.
Bir süre sonra yıldızın düştüğü yerde büyük bir kaya
ortaya çıktı. Bu kayanın etrafında toplanan halk, kayanın içinden gelen sesler
duydu. Günler sonra kaya yarıldı ve içinden nur yüzlü bir genç çıktı. Bu gencin
olağanüstü güçleri vardı. Kuraklığı sona erdirdi, düşmanları uzaklaştırdı ve
halka bolluk getirdi.
Halk onu lider seçti. Yıllarca adaletle yönetti. Ancak
bir gün yabancı bir elçi geldi ve bu kutsal kayanın kendilerine verilmesini
istedi. Boyun yeni lideri bu isteği kabul etti. Kaya götürüldükten sonra
kuraklık yeniden başladı, hayvanlar öldü, toprak verimsizleşti.
Bunun üzerine halk, eski günlere dönmek için yurtlarını
terk etmek zorunda kaldı. Uzun yolculuklardan sonra yeni bir yurda ulaştılar ve
burada yeniden hayat kurdular.
1. Bu metinden yola çıkarak
destan türünün özelliklerini yazınız. (15 Puan)
2. Destanlarda olağanüstü
unsurların kullanılmasının amacı nedir? Açıklayınız. (10 Puan)
3 ve 4. soruları aşağıdaki şiire göre
cevaplayınız.
SUSKUNLUK
Kalabalıklar içinde yürür insan
Ama içinde bir sessizlik taşır
Konuşsa da kimse duymaz onu
Kendi sesine bile yabancılaşır
Bir bankta oturur akşam vakti
Gölgeler uzar, şehir yorulur
Yalnızlık bazen bir dost gibi
Sessizce omzuna dokunur
3. Şairin yalnızlığı
tamamen olumsuz görmediğini gösteren iki dizeyi yazınız. (5 Puan)
4. Şiirde yalnızlığın insan
üzerindeki etkisi nasıl anlatılmıştır? Şiirden örnek vererek açıklayınız. (5
Puan)
5. soruyu aşağıdaki mesneviye göre
cevaplayınız.
KISMETNAME (ÖRNEK METİN)
Bir gün tilki gördi bir arslan
Kudret ile dolu idi her yan
Dedi kim: “Nedir bu izzet sana?
Niçin yokdur bu kudret bana?”
Arslan dedi: “Her işin var vakti
Sabır gerek elde etmek bahtı”
Tilki döndü, düşündü uzun
Anladı her nimetin bir yolu olduğunu
5. Aşağıda verilen
ölçütleri metne göre yazınız. (10 Puan)
• Konu:
• Ölçü:
• Edebî gelenek:
• Dil ve Anlatım:
6. Bu tür eserler veren
divan edebiyatı şairleri hakkında genel bilgi veriniz. (10 Puan)
7, 8 ve 9. soruları aşağıdaki şiire
göre cevaplayınız.
ŞEHİR VE SEN
Sokaklar seni bekler her akşam
Pencereler adını fısıldar
Kaldırımlar seni tanır gibi
Adımların iz bırakır yıllar
Bir rüzgâr eser geçtiğin yerden
Şehir bile sana hayran kalır
Gözlerin değse bir duvara
Taş bile çiçek açar
7. Şiirde cansız varlıklara
insana ait özellikler yüklenmiştir. Bu kullanımın şiire kattığı anlamı
açıklayınız. (5 Puan)
8. Bu mekânların sevgiliyle
ilişkilendirilmesi, şiirin anlam dünyasını nasıl genişletmektedir? Açıklayınız.
(5 Puan)
9. Şiirdeki abartma
(mübalağa) örneğini yazınız. Bu abartının şiirdeki duygu yoğunluğuna katkısını
açıklayınız. (5 Puan)
10. Aşağıdaki parçayı
okuyunuz ve soruyu cevaplayınız.
“İnsan çoğu zaman hatalarından kaçar. Oysa hata yapmak
gelişmenin bir parçasıdır. Önemli olan hatayı görmek ve ondan ders çıkarmaktır.
Kaçmak yerine yüzleşenler, zamanla daha güçlü hâle gelir.”
Parçayı aşağıda verilen yönergeye
göre kısa bir fabla dönüştürünüz. (25 Puan)
YÖNERGE:
Fablınız;
• Metnin ana düşüncesini yansıtmalı,
• Kahramanları hayvanlardan seçilmeli ve konuşturulmalı,
• Bir olay örgüsüne sahip olmalı (başlangıç, gelişme, sonuç),
• Açık ya da örtük bir ders (kıssadan hisse) içermeli,
• Anlatma ve gösterme tekniklerinden en az birini kullanmalı,
• Yazım ve noktalama kurallarına uygun olmalıdır.
CEVAPLAR
1. Soru:
Destanın özellikleri:
- Sözlü edebiyat ürünüdür, sonradan yazıya
geçirilmiştir.
- Olağanüstü olaylar ve varlıklar yer alır.
- Toplumu etkileyen önemli olaylar anlatılır.
- Kahramanlar güçlü ve idealize edilmiş kişilerdir.
- Milli unsurlar ve değerler ön plandadır.
- Anonimdir (yazanı belli değildir).
- Uzun anlatılardır ve çoğu zaman manzumdur.
2. Soru:
Destanlarda olağanüstü unsurların kullanılmasının amacı:
Toplumun hayranlık duyduğu kahramanları yüceltmek,
anlatılan olayları daha etkileyici hâle getirmek ve anlatıya kutsallık
katmaktır. Ayrıca milletin inançlarını, hayal gücünü ve değerlerini yansıtmak
için kullanılır.
3. Soru:
Yalnızlığın olumsuz görülmediğini gösteren dizeler:
- “Yalnızlık bazen bir dost gibi”
- “Sessizce omzuna dokunur”
4. Soru:
Şiirde yalnızlık, insanın iç dünyasında yaşadığı
sessizlik ve kendine dönüş hâli olarak anlatılmıştır. Örneğin “Kalabalıklar
içinde yürür insan / Ama içinde bir sessizlik taşır” dizeleri, insanın toplum
içinde bile yalnız hissedebileceğini ifade eder. Ayrıca yalnızlık, “bir dost
gibi” benzetmesiyle tamamen olumsuz bir durum olarak verilmemiştir.
5. Soru:
• Konu: Kısmet, sabır ve her nimetin zamanla
elde edileceği düşüncesi
• Ölçü: Aruz ölçüsü
• Edebî gelenek: Divan edebiyatı
• Dil ve Anlatım: Sanatlı, mecazlı ve süslü bir dil kullanılmıştır. Öğüt
verici (didaktik) anlatım vardır.
6. Soru:
Divan edebiyatı şairleri genellikle medrese eğitimi
almış, Arapça ve Farsçayı iyi bilen kişilerdir. Şiirlerinde aruz ölçüsünü
kullanmışlar, sanatlı ve ağır bir dil tercih etmişlerdir. Aşk, doğa, tasavvuf
gibi konuları işlemişlerdir. Mazmunlara sıkça yer vermişlerdir.
7. Soru:
Cansız varlıklara insana ait özellikler yüklenmesi
(kişileştirme), şiire canlılık ve hareket kazandırır. Okuyucunun hayal gücünü
geliştirir ve duyguların daha etkili aktarılmasını sağlar.
8. Soru:
Mekânların sevgiliyle ilişkilendirilmesi, sevgilinin
etkisinin her yere yayıldığını gösterir. Böylece şiirin anlam dünyası genişler
ve sevginin büyüklüğü daha güçlü bir şekilde hissettirilir.
9. Soru:
Abartma örneği:
- “Taş bile çiçek açar”
Bu abartı, sevgilinin etkisinin ne kadar güçlü olduğunu
vurgular. Şiirde duygu yoğunluğunu artırarak okuyucunun etkilenmesini sağlar.
10. Soru (Örnek Fabl):
Tilki ile Kaplumbağa
Bir gün tilki, hızlı koşamadığı için sürekli alay ettiği
kaplumbağaya rastladı.
“Ne kadar yavaşsın!” dedi. “Ben olsam böyle yaşamazdım.”
Kaplumbağa sakin bir şekilde cevap verdi:
“Belki yavaşım ama hatalarımdan kaçmam.”
Tilki bir gün av peşinde koşarken yanlış bir yola saptı
ve tuzağa düştü. Kurtulmak için çırpındı ama başaramadı.
Oradan geçen kaplumbağa, tilkinin durumunu gördü.
“Yaptığın hatayı kabul etseydin, bu tuzağa düşmezdin,” dedi.
Tilki başını eğdi:
“Kaçmak yerine düşünmeliydim.”
O günden sonra tilki daha dikkatli ve sabırlı davranmayı
öğrendi.
Kıssadan hisse: Hatalardan kaçmak yerine onlardan ders çıkarmak insanı geliştirir.
 |
| 10. Sınıf Edebiyat 2.Dönem 1.Yazılı MEB Ortak Yazılı Soruları Yeni Müfredat |
Yorum Gönder